Aile Hukuku ve Boşanma Hizmeti
Boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı; hem duygusal hem hukuki boyutu ağır süreçlerdir. Aile hukuku dosyalarında amacım, süreci kısaltan, çatışmayı büyütmeyen ve geleceğinizi koruyan bir strateji izlemektir.
Aile hukuku; evlilik birliğinin kurulmasından sonlandırılmasına kadar tarafların kişisel ve mali ilişkilerini düzenleyen alandır. Bu alandaki dosyaların ortak özelliği, duygusal boyutunun hukuki stratejiyi doğrudan etkilemesidir. Bu nedenle her dosyada önce şu değerlendirme yapılır: Bu uyuşmazlık, mahkeme mi yoksa uzlaşma mı ile daha hızlı ve daha az yıpratıcı sonuçlanır?
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma
Türk hukukunda boşanma iki temel biçimde gerçekleşir:
- Anlaşmalı boşanma (TMK m. 166/3): Taraflar boşanmanın bütün sonuçlarında (velayet, nafaka, mal paylaşımı, kişisel ilişki) anlaşmışlarsa tek duruşmada sonuçlanabilen hızlı bir yoldur. Protokolün kusursuz hazırlanması kritiktir; eksik veya eşitsiz düzenlemeler ileride yeni davaları doğurur.
- Çekişmeli boşanma: Taraflardan en az biri boşanmayı kabul etmiyor ya da sonuçlarda anlaşılamıyorsa uygulanır. Kusur tespiti, tanık ve deliller, velayet incelemesi (sosyal inceleme raporu dahil) sürecin uzamasına yol açabilir.
Velayet, kişisel ilişki ve nafaka
Çocukların velayeti, hakim tarafından çocuğun yararı gözetilerek belirlenir. Bu değerlendirmede çocuğun yaşı, eğitim durumu, tarafların maddi-manevi durumu ve gerektiğinde Sosyal Hizmetler uzmanlarınca hazırlanan rapor dikkate alınır. Velayet kendisine verilmeyen taraf için kişisel ilişki (görüş hakkı) düzenlenir.
Nafaka türleri karıştırılmamalıdır:
| Nafaka türü | Kime ait / ne zaman |
|---|---|
| İştirak nafakası | Velayet kendisine verilmeyen tarafın, çocuk bakım ve eğitim giderlerine katkısı |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşen taraf için; kusur şartı değildir |
| Yardım (bakım) nafakası | Evlilik dışı hukuki ilişkilerde veya akrabalar arasında bakım ihtiyacı hâlinde |
Nafaka miktarı, talep edilmeden hükmedilemez; süreklilik gösterir koşullar değiştiğinde artırım-azaltım davası açılabilir.
Mal rejiminin tasfiyesi
Evlilik dışında edinilen mallar, 2002 sonrasında kılarak evlenen çiftlerde edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Boşanma ile mal rejimi sona erer ve tasfiye istenebilir: değer artış payı, katılma alacağı ve eşlerin özel malları ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Mal rejimi tasfiyesi, boşanma davasından sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir.
Boşanmada zorunlu arabuluculuk
Çekişmeli boşanma davalarında ilk duruşma öncesi arabuluculuğa başvuru zorunludur ve dava ancak anlaşma sağlanamadığının raporlanmasıyla açılabilir hâle gelir. Anlaşmalı boşanmada da mahkeme, tarafları tek oturumda arabulucuya yönlendirebilir. Arabuluculukta varılan uzlaşma, mahkeme kararı gibi icra edilebilir nitelik taşır.
Boşanma için gerekli temel belgeler
- Evlilik cüzdanı veya güncel aile nüfus kayıt örneği
- Dava dilekçesi ve varsa protokol taslağı (anlaşmalı boşanmada imzalar noter onaylı olmalıdır)
- Mal tasfiyesi talep ediliyorsa tapu, araç ruhsatı, hesap cüzdanı, borç belgeleri
- Nafaka/velayet için çocuğun okul, sağlık ve gerekiyorsa sosyal inceleme bilgileri
- Kusur iddialarına ilişkin deliller (mesajlaşma, tanık beyanı vb.)
Sıkça sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Dosya eksiksiz ve protokol kusursuzsa, mahkeme yoğunluğuna göre genellikle 1-2 duruşmada, pratikte birkaç ay içinde sonuçlanır. Eksik protokol veya şartların oluşmaması süreci uzatır.
Velayet her zaman anneye mi verilir?
Hayır. Yargı kararlarında belirleyici ölçüt çocuğun yararıdır; küçük çocukta anneye öncelik tanıyan uygulama esastır, ancak babanın maddi-manevi durumu, çocuğun yaşı ve raporlar sonucu değiştirebilir.
Boşanma davası nerede açılır?
Genel kural olarak dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya evlilik birliğinin kurulduğu yerin aile mahkemesinde açılır.
Nafaka ödemiyorum diye hapis cezası alır mıyım?
Nafaka borcunun ödenmemesi, Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir ve şikâyete bağlıdır. Ödeme gücü bulunmasına rağmen ödemeyen hakkında ceza soruşturması açılabilir; bu nedenle ödeme güçlüğü hâlinde nafakanın azaltılması için dava açılması doğru yoldur.
Eşim malları kendi üstüne almış, ne yapabilirim?
Mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapılan devirlerde muris muvazaası, eşler arasında ise mal rejiminden doğan değer artış payı ve katılma alacağı talepleri gündeme gelir. Bu tür dosyalarda tapu kültür ve tescil kayıtlarının incelenmesi gerekir; süresi geçmeden dava açılması önemlidir.
Süreci gecikmeden, doğru başlatın
Boşanma ve aile hukuku dosyalarında zamanında alınan adım, hem mali hem velayet sonuçlarını doğrudan etkiler. Dosyanızı dinlemek için arayın.