Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İşçilik alacaklarının en büyüğü olan kıdem ve ihbar tazminatının şartlarını, hesap yöntemini ve sık yapılan hataları bu rehberde topladım.
Kıdem tazminatına hak kazanma
Kıdem tazminatının iki temel şartı vardır: en az 1 yıllık çalışma ve iş akdinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi. Ödeme zorunluluğu doğuran başlıca fesih nedenleri:
- İşveren tarafından haklı veya geçersiz sebeple fesih (işçiye kusuru yoksa)
- Askerlik, emeklilik (yaş dışındaki şartların tamamlanması), evlilik (kadın işçide 1 yıl içinde)
- İşçinin haklı feshi: ücretin ödenmemesi, mobbing, işverenin ağır kusuru
- İşçinin ölümü (bakmakla yükümlü olanlara veya mirasçılara)
İşçinin kendi isteğiyle (haklı sebep olmadan) istifa etmesi, kural olarak kıdem tazminatını düşürür.
Hesap yöntemi
Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır. Kıst hesap uygulanır; 1 yılı aşan süreler oranlanır. Ücretin hesabına dahil unsurlar:
- Brüt maaş ve düzenli olarak ödenen tüm ödemeler (yemek, yol, yakacak yardımı)
- Düzenli primler ve satış komisyonları, düzenli fazla mesai ücretleri
Hesaplanan tutara kıdem tazminatı tavanı uygulanır: bir yıllık kıdem için ödenebilecek en yüksek tutar, tavan belirlenir (tutar her yıl güncellenir). Damga vergisi hariç kıdem tazminatından kesinti yapılamaz; işsizlik sigortası primi kesintisi yoktur.
İhbar tazminatı ve bildirim süreleri
İş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim süreleri kıdeme göre belirlenir:
| Kıdem | Bildirim süresi |
|---|---|
| 0 – 6 ay | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bildirim süresine uyulmadan fesih yapılırsa, süre kadar ücret ihbar tazminatı olarak ödenir. İhbar tazminatında tavan yoktur ve hesapta yine brüt ücret esas alınır.
En sık yapılan hatalar
- Net-brüt karışıklığı: Tazminatlar brüt ücret üzerinden hesaplanır; elinize geçecek tutar için damga vergisi ve işsizlik sigortası indirimleri dikkate alınır.
- Ücrete dahil ödemeleri atlamak: Yemek-yol yardımı ve düzenli primler hesaba katılmadığında alacağın önemli bölümü kaybedilir.
- Süreyi kaçırmak: İşçilik alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır; fesih tarihinden itibaren takip kurulmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Kıdem tazminatımın tavanı nedir?
Tavan tutarı, en yüksek devlet memuruna ödenen azami emekli ikramiyesi tutarı üzerinden her yıl yeniden hesaplanır. Hesaplama sırasında güncel tutar esas alınır; dosyanızda brüt ücretiniz tavandan yüksekse tavan uygulanır.
İstifa edersem ihbar tazminatı alır mıyım?
İşçi istifa ederken kendi kıdemine uygun bildirim süresine uymak zorundadır; uymazsa işveren, süre kadar ücreti ihbar tazminatı olarak talep edebilir. İşçinin haklı fesih hâllerinde ise bildirim süresi aranmaz ve ihbar tazminatı istenebilir.
Alacak hesabınızı birlikte yapalım
Bordrolarınız ve fesih belgelerinizle alacağınızın gerçek tutarını netleştirelim.